Bilirkişilikte Yapay Zeka Çağı: Sorduğunuz “Prompt” Aleyhinize Delil Olabilir!

ABD Connecticut Eyalet Mahkemesinde görülen davada  bir yakıt terminalinin iklim değişikliğine bağlı hava olaylarına ve sel risklerine karşı yetersiz önlem aldığı iddia ediliyordu. Davacı tarafın bilirkişisi Dr. Naomi Oreskes ve asistanı, karşı tarafın sunduğu binlerce belge arasından alakalı olanları elemek ve filtrelemek için ticari bir üretken yapay zeka kullanmıştı.

Davalı taraf “Uzmanın raporu hazırlarken yapay zekaya yazdığı tüm komutların (prompt), sorduğu tüm soruların ve aşama aşama yaptığı tüm düzeltmelerin bize teslim edilmesini istiyoruz.” şeklinde talepte bulundu.

Hakim bu talebi haklı buldu ve uzmanın yapay zekaya girdiği tüm komutların (prompts) delil toplama süreci kapsamında karşı tarafa verilmesine hükmetti. Hakim, uzmanın yapay zekaya girdiği komutları raporun dayandığı metot ve veri ayıklama sürecinin bir parçası olduğuna hükmederek bu istemlerin davalı tarafa açıklanmasını talep etti.

Mahkeme Bu Kararı Neye Dayandırdı?

ABD Hukukunda davada dinlenecek bilirkişinin hazırladığı raporda kullandığı yöntemler, dayandığı veriler ve incelediği materyaller karşı tarafa açıklanmak zorundadır.

Hakim şu sistematikle hareket etmiştir;

• Komutlar Metodolojinin Bir Parçasıdır: Yapay zekaya verdiğiniz komut, sistemin üreteceği cevabı doğrudan şekillendirir. Dolayısıyla uzmanın YZ’ye sorduğu soru, aslında uzmanın düşünce biçimini, araştırmasının metodolojisini ve yönlendirmelerini gösterir.
• Yanlış Yönlendirme ve “Halüsinasyon” Riski: Yapay zekaya taraflı bir komut girildiyse (örneğin: “X şirketinin suçlu olduğunu kanıtlayan sebepleri listele” gibi yönlendirici ifadeler), çıkan sonuç da taraflı olacaktır. Hakikatin ortaya çıkması için uzmanın YZ’yi nasıl manipüle ettiğinin veya yönlendirdiğinin görülmesi gerekir.

Bu Kararın Hukuk Dünyası İçin Anlamı ve Etkileri

Karar kısa olsa da, ortaya çıkardığı sonuçlar emsal niteliğindedir. Bu karar sonrasında bilirkişler artık yapay zeka araçlarını bir karakutu gibi kullanamayacak. “yapay zekadan yardım aldım” demek yeterli olmayacak, YZ ile kurulan tüm sohbet geçmişi, komutlar ve revizyonlar kayıt altına alınmak ve mahkemeye sunulmak zorunda kalacaktır.

Ayrıca eğer bir bilirkişi yapay zekaya veri girerken henüz kamuoyuna açıklanmamış veya davaya ilişkin gizli stratejik bilgileri komut  olarak yazarsa, o bilgiler karşı tarafın eline geçebilecek bu durum gizliliğin ihlali sayılabilecektir.

Sonuç olarak Connecticut Federal Mahkemesinin bu kararı, “Yapay zekaya ne sorduğun, onun sana ne cevap verdiği kadar önemlidir” ilkesini hukuken tescillemiştir. Karar, yapay zekanın bilirkişilik süreçlerinde bir asistan olmadığını, doğrudan raporun metodolojik bir parçası sayılacağını net bir şekilde ortaya koymuştur.